Visit our Main Page  http://www.sourphagop.org

Welcome to the Armenian Church Sourp Hagop Sunday School web site.

Our site is mainly in Armenian and you will need the ARASAN font to be installed on your PC to be able to read Armenian. You can download the Arasan Font from here ARASAN. Just press on the word ARASAN above and you will be directed to a site with easy instructions on how to download and install the font.

Աբեղայ Ասորական ծագում ունեցող այս բառը կը նշանակէ առանձին ապրող֫ չամուսնացած։ Մեր եկեղեցիէն ներս Աբեղայ կը կոչուին կուսակրօն քահանաները։ Տարբերութիւնը ամուսնացեալ քահանային եւ աբեղային միջեւ հետեւեալն է ձեռնադրութեան օրը֫ երեկոյեան ժամերգութեան ընթացքին֫ աբեղան յատուկ ուխտ կը կատարէ կուսակրօն մնալու եւ չամուսնանալու։ Ատոր փոխարէն֫ ան կը խոստանայ ամբողջութեամբ նուիրուիլ հոգեւոր ծառայութեան։

Աբէլ եւ Կայէն Դրախտէն վտարուելէ ետք Ադամն ու Եւան ունեցան երկու որդի։ Մեծին կոչեցին Կայէն իսկ փոքրին Աբէլ։ Եղբայրները իրենց ծնողներու հետ սկսան կրել օրուայ հացը վաստակելու ծանրութիւնը֩ Կայէնը կը զբաղուէր հողագործութեամբ֫  իսկԱբէլը հովիւէր։ Հայրական տան մէջ հաստատուած օրէնքի համաձայն՝ անգամ մը Կայէնը Աստուծոյ նուէր մատուցանեց իր մշակած հողի առաջին բերքէն՝ երախայրիքը֫ իսկ Աբէլը զոհաբերեց իր հօտին առաջին ծնածներէն։ Տէրը֫ սակայն֫ կը ճանչնար անոնց սիրտերը֩ գիտէր֫ որ Աբէլը իր գառնուկներէն ամենալաւերը ընտրեց֫ մինչդեռ Կայէնը բերքի լաւագոյն մասը պահեց իրեն։ Այս պատաճառով Աստուած ընդունեց Աբէլի զոհաբերուլթինը եւ տուաւ իր բարեհաճութեան նշանը֫ իսկ Կայէնի նուէրին Ան չնայեցաւ։ Եւ Կայէնը նախանձէն ու չարութենէն մղուած սպաննեց Աբէլին։ Աշխարհի մէջ կատարուած առաջին սպաննութիւնն էր այդ։ Աստուած անիծեց մարդասպանին եւ Կայէնը իր ողջ կեանքի ընթացքին հանգստութիւն եւ ապահովութիւն չգտաւ։

 ԱՂԱՒՆԻ Կը կոչուի նաեւ Աղաւնաձեւ տուփ֫ ուր հանդիսաւոր արարողութեամբ միւռոնը կը դրուի։ Ան կը խորհրդանշէ Սուրբ Հոգին ֦Ս֩Հոգին Յիսուսի մկրտութեան ատեն յայտնուեցաւ աղաւնիի կերպարանքով֧։ Միւռոնը կը դրուի Աղաւնիին փորը՝ որ պայման է ըլլայ արծաթէ֫ Աղաւնին ծռելով միւռոնը կը ծորիի բերնէն։ Աղաւնին ընդհանրապէս արծաթէ շինուած կ՛ըլլայ իսկ վրայի զարդարանքները ձգուած են արուեստագետի ճարտարութեան եւ ճաշակին։

ԱՂԱՒՆԻ ԹՌՑՆԵԼ Աղաւնի թռցնելու ժողովրդական սովորութիւնը կը նկատուի Ս֩ Հոգիի եւ խաղաղութեան խորհրդանիշ։ Արդարեւ զանազան եկեղեցական արարողութեանց ընթացքին եւ աւարտին կը տեսնենք այդ սովորութեան գործածութիւնը անոր այլազան նշանակութեամբ։ Ինչպէս օրինակ՝ Միւռոնօրհնէքին՝ Սովորութիւն մը եւս կը գտնենք մեր բարեպաշտ հաւատացեալներուն մօտ֫ նորապսակ ամոլներու պսակի արարողութեան աւարտին֫ եկեղեցիէն դուրս ելած պահուն֫ աղաւնի կը թռցնեն՝ ի նշան ուրախութեան֫ խաղաղութեան֫ երջանկութեան եւ Աստուծոյ օրհնութեան արժանանալուն խորհրդանիշ։ Ինչպէս նաեւ բրինձ եւ շաքար կը թափեն զոյգին գլուխներուն վրայ եւ վարդ անոնց ոտքերուն առջեւ։ Աղաւնի թռցնել երկրէն երկինք֫ խորհրդանշականօրէն նորապսակ զոյգին ընծայումն է Աստուծոյ իրենց ծնողներուն կողմէ։

ԱՇՏԱՆԱԿ Փայտէ կամ մետաղէ որեւէ մեծութեամբ կամ ձեւով կարասի մը Որուն վրայ մոմը կը դրուի հաստատուն կամ շիտակ կենալու եւ վառելու համար֩ գլխաւորաբար կը գործածուի սեղանի վրայ֫ ուր սովորաբար կը գտնուին տասներկու մեծկակ աշտանակներ֫ իրենց յարմար մոմերով։ Զար- դարանքի ճաշակը հետզհետէ շատցուցած է աշտանակներու թիւը իսկ այժմ կարգ մը եկեղեցիներու մէջ մոմերը փոխարինուած են մոմաձեւ լոյսերով։

ԱՏԵԱՆ Եկեղեցական իմաստով կը նշանակէ ՄԷՋՏԵՂ։ Ատեան եկեղեցւոյ՝ կը նշանակէ եկեղեցւոյ մէջտեղը։ Ատենի ժամագիրք կը նշանակէ բեմին մէջտեղ Գրուած ժամագիրք։ Ատենի աւետարան կը նշանակէ դասին մէջտեղ Կարդալու գործածուած աւետարան։

Բաբելոնեան աշտարակաշինութիւն Նոյի սերունդները֫ ջրհեղեղէն ետք բազմանալով֫ աստիճանաբար սկսան արեւելքէն դէպի Սենաարի երկիրը երթալ։ Ասիկա մեծ հարթավայր էր֫ Տիգրիս եւ Եփրատ գետերու միջեւ։ Անոնք կը խօսէին մէկ լեզուով։

Քամի սերունդները չէին մոռցած Նոյի անէծքը եւ կը վախնային իրենց սպառնացող ստրկութենէն։ Ուստի անոնք այլ ցեղերու հետ որոշեցին քաղաք մը կառուցել֫ ուր պէտք է շինէին մինչեւ երկինք հասնող աշտարակ մը։ Բայց այդ նպատակը հաճելի չէր Աստուծոյ֫ եւ ան չհանդուրժեց այդպիսի ամբարտաւանութեան։ Աստուած խառնեց այդ մարդոս լեզուները եւ անոնք դադրեցան զիրար հասկնալէ֫ եւ աշտարակի հետագայ շինարարութիւնը անհնար դարձաւ։ Եւ այդպէս֫ Աստուծոյ կամքով֫ չիրականացաւ այդ խելահեղ եւ մեծամիտ ծրագիրը֫ եւ մարդիկ ցրուեցան աշխարհի բոլոր տարածքները։ Այսպիսով յառաջացան տարբեր ժողովուրդներ որոնք կը խօսէին տարբեր լեզուներով։ Այդ քաղաքը կոչուեցաւ Բաբելոն որ կը նշանակէ խառնակութիւն։

Բազպան Բազպանները զարդարուն եւ ասեղնագործուած կտորներ են որոնք քահանան կը կրէ իր երկու թեւերուն վրայ։ Բազպանները կը խորհրդանշեն այն վահանները որոնք քահանան պիտի պաշտպանեն չարին դէմ֫ որպէսզի ան կարողանայ սրբութեամբ սպասաւորել Աստուծոյ։

Այս պատճառաւ է որ զգեստաւորման ժամանակ֫ քահանան֫ իր թեւին անցնելով երկու բազպանները֫ կ՛ըսէ֩ Տէ՛ր֫ զօրութիւն տուր իմ ձեռքին֧։

ԲԱԺԱԿ Յաճախ գործածուած է Ս֩ Սկիհի իմաստով։ Բաժակը նշխարով նկարուած Ս֩Հաղորդութեան իմաստ ունի։ Յաճախ բաժակը սրտի իմաստ կ՛առնէ֫ որովհետեւ իր մէջ կը պարունակէ Քրիստոսի արիւնը ֦գինին֧ եւ մարմինը ֦հացը֫ նշխարը֧։ Բաժակը կը խորհրդանշէ նաեւ Քրիստոսի վերջին ընթրիքը եւ խաչի վրայ զոհագործումը։

ԲԱՆԿԱԼ Եկեղեցւոյ արտաքին դռնէն մերս մտած ատեն֫ տաճարին մեծ դուռը չգացած֫ անցքին մէկ կամ երկու կողմերը՝ վրան գոց ու առջեւը բաց տեղեր ուր մոմ կը գտնուի֫ մաս կառնուի֫ տեղեկութիւն կրնայ ստանալ հաւատացեալը֫ եւ նուէր կրնայ ընել։ Բանկալները մէկէ աւելի կրնան ըլլալ։ Բանկալը կ՛ունենայ իր կամաւոր պաշտօնեաները։

ԲՈԺՈԺ Պզտիկ֫ գնդաձեւ զանգակիկ մըն է։ Մեր եկեղեցւոյ մէջ բոժոժը կը գործածուի բուրվառի շղթաներուն վրայ եւ քշոցին շուրջ֫ որոնց թիւը իւրաքանչիւր սպասին համար կ՛ըլլայ տասներկու հատ֫ կը խորհըրդանշէ Յիսուսի աշակերտները որոնք իրենց քարոզի ձայնը հընչեցուցին բոլոր աշխարհին։

ԲՈՒՐՎԱՌ Բուրվառը կիսագունդ պարունակ մըն է֫ որ որպէս կրակարան կը խորհրդանշէ հաւատացեալներու սիրտն ու հոգին։ կրակարան կապուած է երեք շղթաներով որոնք վերէն իրար միացած են կը խորհըրդանշեն Ս֩ երրորդութիւն Օ։ Շղթաներուն վրայ կը գտնուին չորսական բոժոժներ ֦կը խորհրդանշեն տասներկու առաքեալները֫ որոնք իրենց հընչեղութեամբ Քրիստոսի վարդապետութիւնը տարածեցին աշխարհին֧։ Կրակարանին վրայ խունկի աւելցումով արձակուած ծուխը հաւատացեալներու աղօթքները կը խորհրդանշէ֫ որոնք երկինք կը բարձրանան առ Աստւած։ Հին կտակարանի համաձայն հաւատացեալներու աղաչանքն է Աստուծոյ֫ որ իր աղօթքները ընդունի։

Գեղարդ Այն նիզակը՝ գեղարդը֫ որով զինուորները խոցեցին խաչուած Քրիստոսի կողը֫ հաւատացեալները պահեցին սրբութեամբ։ Հետագային սուրբ Թադէոս առաքեալը զայն բերաւ հայոց աշխարհ։ Սուրբ Գեղարդի միջոցով Հայաստանի մէջ բազմաթիւ նշաններ կատարուեցան։ Այժմ ան կը գտնուի սուրբ Էջմիածնի Մայր տաճարի թանգարանին մէջ։

ԳԱՆՁԱՆԱԿ Առաքելական շրջանին նորադարձ քրիստոնեաներ իրենց ինչքերը ծախելով գումարը կը նուիրէին եկեղեցիին գանձանակին֫ որդեգրելով համայնական ապրելակերպը։ Ներկայիս֫ գանձանակը փոխարինած է շարժուն պնակներու֫ երբ պատարագի ընթացքին ներկաներէն դրամ կը հաւաքուի եկեղեցւոյ կարիքները հոգալու։

Գողգոթա

Գողգոթան այն վայրն է ուր խաչուեցաւ Քրիստոս։ Այդ օրերուն֫ ան կը գտնուէր Երուսաղէմի սահմաններէն դուրս֫ դէպի Հիւսիս Արեւմուտք ուղուած բարձունքը։ Այժմ֫ Գողգոթան կը գտնուի Երուսաղէմի քաղաքի սահմաններէն ներս֫ Սուրբ Յարութիւն տաճարէն ներս֫ եւ հոն կառուցուած է յատուկ խորան մը։ Գողգոթան ամէն քրիստոնեայի համար սիրելի եւ երկրպագելի վայր մըն է որովհետեւ հոն խաչուեցաւ Քրիստոս ու իր մահուամբ թողութիւն եւ փրկութիւն եւ յաւերժական կեանք պարգեւեց համայն մարդկութեան։

Ս ֩Դաւիթ Անյաղթ

 

Հայ մեծ իմաստասէր֫ որ ծներ է Հարք գաւարի Ներքին աւանին մէջ։ Ան Ս֩ Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտներէն էր՝ թարգմանիչներու վերջին դասէն։ Ուսաներ է Աղեքսանդրիոյ մէջ՝ ստանալով հելլենիստական կրթութիւն եւ Յոյներու մօտ մեծ հռչակ վայելած է։ Անոր մեծարժէք գրական ժառանգութիւնը֫ յատկապէս ֦Սահմանք իմաստասիրութեան֧ երկը֫ որոշիչ դեր ունեցեր է հայ միջնադարեան փիլիսոփայական գիտութեան կազմաւորման մէջ՝ շուրջ մէկ հազարամեակ ըլլալով բազմաթիւ մեկնողական աշխատութիւններու առարկայ։ Ըստ աւանդութեան֫ Ս֩ Դաւիթ Անյաղթը Եկեղեցւոյ համար ստեղծեր է նաեւ բազմաթիւ երգեր։

 

 

 

Դաս

Դաս կը կոչուի եկեղեցիէն ներս գտնուող այն բաժինը որ կը գտնուի խորանին առջեւ֫ անկէ մէկ յարկ ցած սակայն եկեղեցւոյ ընդհանուր սրահէն մէկ քայլ բարձր ու ընդհանրապէս ցանկապատով մը անկէ բաժնուած։

Դասէն ներս կը կենան դպիրները֫ որոնք կը մասնակցին եկեղեցական արարողութիւններուն֫ կը կոչուին ֦դպրաց դաս֧։

Գալով հաւատացեալ ժողովուրդին֫ անոնք միայն հաղորդութիւն ստանալու համար կրնան դասի սահմաններէն ներս անցնիլ։ Աւանդութեան համաձայն֫կը պահանջուի կիներէն որ երբ դաս բարձրանան իրենց գլուխները քօղերով ծածկեն։

 

Եդեմ

 

Եդեմ կը նշանակէ հեշտութիւն֫ երանութիւն֫ դրախտ֫ բարիքի պարտէզ։ Ըստ եկեղեցական հասկացողութեան֫ եդեմի մէջ ապրած են Աստուծոյ ստեղծած առաջին էակները֫ Ադամն ու Եւան֫ մինչեւ որ անոնք մեղանչեն ու դուրս դրուին դրախտէն։
Ըստ աւանդութեան֫ եդեմէն դուրս կու գայ գետ մը պարտէզը ջրելու համար֫ ապա կը բաժնուի չորս մասերու֩-

 

Փիսոն֫ Գեհոն֫ Տիգրիս֫ Եփրատ։ Ըստ եկեղեցւոյ հաւատամքին֫ այս չորս գետերը իրենց կարգին կը խորհրդանշեն չորս առաքինութիւններ որոնցմով օժտուած էր մարդը իր ստեղծման պահուն։

 

Եդեմ բառէն ծագում կ՛առնեն այլ բառեր ինչպէս ֦Եդեմական֧֫ ֦Եդեմատունկ֧֫ ֦Եդեմահիւն֧֫ ֦Եդեմաբուխ֧։

 

ԵՐԿՐՊԱԳՈՒԹԻՒՆ

 

Եկեղեցական բոլոր արարողութեանց ընթացքին յաճախ կը հանդիպինք ֦Աստուծոյ երկրպագեսցուք֧ թելադրանքին։ Հաւատացեալ ժողովուրդը եւ եկեղեցական դասը կ՛երկրպագեն Աստուծոյ երկիւղածութեամբ եւ հաւատքով։ Այս բարեպաշտական սովորութիւնը հնաւանդ սովորութիւն է եւ կը բացայայտէ հաւատացեալին խոր հաւատքը֫ յարգանքը եւ խոնարհութիւնը հանդէպ իր Արարչին Երկրպագութինր եւ ծնրադրումը բացայայտումն է հաւաատացեալին երկիւղածութեան֫ հեզութեան եւ հնազանդութեան իր Արարիչին կամքին։

 

Զանգ   

 

Իւրաքանչիւր եկեղեցի օժտուած է զանգակատունով մը որուն մէջ կը ղօղանջեն զանգեր֫ հաւատացեալները հրաւիրելու համար դէպի եկեղեցի կամ ժամ։ Դէպի ժամ կանչելու այս իմաստին համաձայն֫ այն անձը որ եկեղեցւոյ զանգերը կը հնչեցնէ կը կոչուի ֦ժամկոչ֧։ Եկեղեցւոյ զանգերու ղօղանջը կը խորհրդանշէ երկու երեւոյթներ֩- Նախ եւ առաջ Աստուծոյ փառքը ապա ահեղ Դատաստանի օրուան ազդեցիկ եւ զգուշացնող ձայնը։

 

Էմմանուէլ

 

֦ Ահա կոյսը պիտի յղանայ եւ որդի մը կը ծնի֫ եւ զայն պիտի կոչեն Էմմանուէլ֧։ Այս բառերով կը խօսի Եսայի Մարգարէն ակնարկելով Քրիստոսի֫ իբրեւ գալիք Մեսիան։ էմմանուէլ բառը կը նշանակէ ֦Աստուած մեզ հետ֧։

 

Ընթերցուածք   

 

Ընթերցուածքները Սուրբ Գիրքէն առնուած հատուածներ են֫ որոնք ըստ եկեղեցւոյ հաստատած տօնացոյցին կը կարդացուին ամէն օր եկեղեցիէն ներս։

Ըստ արարողութեան բնոյթին֫ ժամերգութիւն կամ պատարագ֫ ընթերցուածքները կը կարդան դպիրը֫ սարկաւագը կամ քահանան։

Իւրաքանչիւր ընթերցուածքի կը յաջորդէ համապատասխան սաղմոս եւ շարական։

 

Թեմ

թեմ կը կոչուի տարածաշրջան մը ուր կը բնակին նոյն եկեղեցւոյ պատկանող Հաւատացեալները։ Թեմ մը իր կարգին կը բաժնուի ծուխերու։ Իւրաքանչիւր թեմ ունի իր հոգեւոր հովիւը կամ եպիսկոպոսը։

Մոնթրէալի Սուրբ Յակոբ եկեղեցին կը պատկանի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Գանատայի Հայոց թեմին։

 

Թլփատութիւն Տեառն կը նշանակէ Քրիստոսի թլփատութեան օրը որ ըստ հրէական օրէնքին կը կատարուի ծննդեան 8րդ օրը։ Տօնացոյցը աստուածայայտնութեան 8րդ օրը֫ այսինքն Յունուար ։յ կը յիշէ֫ սակայն շարականներու եւ երգերու մէջ բնաւ այդ յիշատակութիւնը չկայ։ Օրացոյցները կարծես խուսափիլ ուզելով թլփատութեան յիշատակութենէն միաձայնութեամբ ֦տօն անուանակոչութեան֧ կը գրեն։

 

Ժամագիրքը եկեղեցական աստուածապաշտութեան մէջ ամենահին եւ ամենաշատ գործածուող ծիսական ժողովածուներէն է։ Անոր մէջ կը գտնենք ժամերգութեան գրութիւները֫ մաղթանքներ֫ քարոզներ֫ աղօթքներ֫ ընթերցուածներ֫ երգեր եւ շարականներ։ Ժամագրքի հնագոյն անունը մեզի հասեր է Վարդան Մամիկոնեանի դստեր՝ Սրբուհի Շուշանիկի վարքի միջոցով։ Մեր ժամագրքի առաջին կարգաւորողները եղեր են Ս֩ Սահակ Պարթեւը եւ Ս֩ Մեսրոպ Մաշտոցը։ Դարերու ընթացքին ան ճոխացուեր է տարբեր հեղինակներու՝ Ս֩ Յովհաննէս Մանդակունիի֫ Յովհաննէս Սարկաւագի֫ Ս֩ Գրիգոր Նարեկացիի֫ Ս֩ Ներսէս Շնորհալիի եւ այլոց կողմէ։

 

ԺԱՄԱՏՈՒՆ
Այս անունը կրկնակի իմաստ ունի։ Առաջին իմաստով եկեղեցւոյ գաւիթն է ուր ժամերգութիւն կատարելու սովորութիւն կայ։ Աւելի սովորաբար կը նշանակէ այն շէնքերը որոնք եկեղեցւոյ բակին մէջ կը գտնուին֫ եւ ուր քարոզիչները֫ քահանաները եւ այլ պաշտօնեաներ իրենց սենեակները ունին։ Այս առումով կը նշանակեն ժամուն տուները֫ այսինքն այն բնակութիւնները որոնք եկեղեցւոյ յարակից են։  

 

ԺԱՄՈՒՑ
Պատարագիչ եկեղեցականին համար հաւաքուած նիւթական օժանդակութիւնն է ժամուցը֫ որպէսզի քահանան իր ծածուկ աղօթքներուն մէջ յիշէ հաւատացեալները ու անոնց ննջեցեալները։

Իմաստութիւն  Բոլոր մարդիկ կ՛ուզեն իմաստուն ըլլալ֫ այսինքն՝ ունենալ մտքի այնպիսի կարողութիւն եւ այնքան գիտելիքներ֫ որ երբեք չսխալին։ Շատ հին իմաստասէրներ֫ ուսումնասիրելով երկիրը եւ անոր արարածները֫ երկինքը եւ անոր լուսատուները֫այդպէս ա՛լ չհաւատացին եւ չճանչցան Աստուած եւ յիմար կոյսերու պէս չմտան արքայութիւն։ Ո՞վ է առաւել իմաստուն եթէ ոչ ան֫ որ միշտ զԱստուած կը փնտռէ եւ կը ձգտի ամէն ինչի մէջ հաճելի ըլլալ Անոր եւ դառնալ Անոր բնակարանը։ Սողոմոն իմաստուն Առակաց ։ղ֩ ին մէջ կը գրէ ֦Իմաստութեան սկիզբը Տիրոջը վախն է֧։

 

Իսրայէլ բառը եբրայերէն լեզուով կը նշանակէ ֦Աստուծոյ հետ կռուող֧։ Այս անունը տրուեցաւ առաջին անգամ Յակոբ նահապետին որ կռուեցաւ Աստուծոյ հրեշտակին դէմ֫ պահանջելով անկէ որ ան օրհնէ զինք։ Յակոբի նմանողութեամբ֫ Իսրայէլ անունին տակ ճանչցուեցան անոր յաջորդող սերունդները։

 

Լանջախաչը կուրծքէն կախուելու խաչ մըն է իբր շքանշան կամ պատուոյ նշան շնորհուած եկեղեցականներու։ Երկու տեսակ լանջախաչ կայ֫ քահանայական որ պարզ ոսկեզոծ խաչ մըն է մօտ ։օ սմ եւ վարդապետականը որ քիչ մը աւելի մեծ խաչ մըն է որուն մէջ խաչելութեան նկարէն պատկեր մը կայ եւ ներքեւէն պզտիկ զարդ մը կախուած է։ Լանջախաչը կը գործածուի ամէն հանդիսաւոր եւ պաշտօնական պարագաներու մէջ թէ եկեղեցիներու մէջ եւ թէ եկեղեցիներէ դուրս։

 

ԽԱՉՎԱՌ

 

Մեծ խաչ մըն է ձողի վրայ բարձրացած֫ որ կ՛առաջնորդէ թափօրը երկու կողմերը երկու կերոններով ։ Խաչերը կ՛ըլլան արծաթ կամ այլ մետաղէ֫ բայց դիւրակիր ըլլալու համար փայտէ ալ կ՛ըլլան կամ կերպասի վրայ ասեղնագործուած։

 

ԽՆԿԱՐԿՈՒԹԻՒՆ

Խունկը սկիզբէն պաշտամունքի եւ աստուածպաշտութեան եղանակներէն մին եղած է եւ ունէր ընծայման յատուկ ընծայարան ֦զոհասեղան֧ եւ ծիսակատարման յատուկ կերպ եւ եղանակ։ Նախապէս հին կտակարանի պաշտամունքային պատմութեան մէջ֫ խունկը կ՛ընծայուէր մի միայն քահանաներուն կողմէ։

 

 Խունկը եղաւ նաեւ Քրիստոնէութեան աստուածպաշտութեան արարողական եւ ծիսական եղանակներէն մին։ Խունկը նաեւ եղաւ մոգերուն նոէրներէն մին Յիսուսին֫ որպէս խորհրդանիշ անոր քահանայապետութեան։

 

 Խունկը խորհրդանիշ է անոշահոտ եւ բուրումնաւէտ կեանքին։ Անուշահոտ խունկին հոտը յիշեցումն է քրիստոնեաներուն՝ թէ իրենց կեանքը պէտք է ըլլայ  բուրումնաւէտ եւ աստուածահաճոյ կեանք֫ որովհետեւ քրիստոնեաներ Քրիստոսի բուրումնաւէտ անուշահոտն են Աստուծոյ։

 

 Խնկարկել կամ խունկ ծխելը եկեղեցական արարողութեան մաս կազմող ծէս մը ըլլալով֫ հաւատացեալին բարեպաշտական սիըելի սովորութիւններէն մին է։ Հաւատացեալը խունկ կը ծխէ նաեւ իր տան մէջ եւ գործատեղիէն ներս֫ հեռու պահելու իր գործատեղին եւ տունը ամէն տեսակի չար աչքէ եւ սատանայական փորձանքէ եւ չարիքէ։

 

 Խոընկի գործածութիւնը երկու նպատակ ունի֩-

 

ա- Անուշահոտութիւն բուրել վայրին եւ սրբավայրին մէջ։

 

բ- Խունկի նման հաւատացեալներուն աղօթքներն ու աղաչանքները բարձրանան առ Աստոած աղերսական֫ անոշ֫ ջերմ եւ ուղիղ վերելքով֫ ինչպէս կ՛ըսէ Սաղմոսերգուն֩- ֦Ուղիղ եղիցի աղօթք իմ֫ որպէս խունկ առաջի քո Տէր֧։

 

Աղօթք բարձրացնելու նպատակով խունկ կը ծխուի ննջեցեալներոն շիրիմին առջեւ։

 

ԿԱՐԱԳ

 

Ոտնլուայի արարողութեան աւարտին֫ եկեղեցասէր տիկնանց յանձնախումբին կողմէ պատրաստուած յատուկ տոպրակներուն մէջ զետեղուած կարագները֫ կը բաժնուին հաւատացեալներուն֫ ի յիշատակ պոռնիկ կնոջ քսած իւղին֫ որով օծեց Յիսուսի ոտքերը Սիմոն բորոտի տան մէջ։

 

 Հաւատացեալներ իրենց հետ տուն կը տանին օրհնուած կարագը եւ անով կը քսեն իրենց հարազատներուն ու տնեցիներուն ճակատները֫ որպէս բժշկութեան եւ մաքրութեան դեղ եւ դարմանիչ նիւթ ու զօրութիւն եկած 7խըոդրկչին կողմէ։

 

ԿԵՐՈՆ

 

Աւետարան կարդալու կամ հանդէսներու ատեն դպիր տղոց բըռնած մոմերը կը կոչուին կերոն։ Ներկայիս կերոնները փայտէ կը շինուին եւ միայն վրան մոմեր կը դնեն։ Կերոնները կը գործածուին նաեւ թափօրներու ընթացքին։

 

ԿՈՆՔ

 

Լուացուելու համար գործածուած աման որ լուացուողին ձեռքին ներքեւ կը բռնուի֫ որպէսզի փարջէն թափուած ջուրն ընդունի։ Կոնքը պատարագի արարողութեան մէջ կը գործածուի եւ սովորութեան համեմատ մետաղէ կ՛ըլլայ ֦արծաթ կամ պղինձ֧։

 

ՄԱՍ

 

Եկեղեցւոյ մէջ մաս բաժնելը հնաւանդ սովորութիւն է։ Մաս կը նշանակէ օրհնուած բարակ բաղարջ հացի կտոր֫ որ պատարագի աւարտին կը բաժնուի հաւատացեալ ժողովուրդին պահելու համար նախնական եկեղեցւոյ սիրոյ ճաշի յիշատակը։ հաւատացեալներ մասը կը ստանան իրենց աջ ձեռքի երեսին վրայ եւ համբուրելէ ետք բերանին կը դնեն։ Մասը խորհրդանիշ է ֦փշրանք Ս֩ Սեղանի օրհնութիւններէն֧ անոր համար մաս բաշխողը կ՛ըսէ ֦ սա եղիցի քեզ մաս եւ բաժին ի Ս֩ Պատարագս֧֫ իսկ ստացողը կը պատասխանէ ֦բաժին իմ եղիցի ի Տէր յաւիտեան֧։ Անոնք որ հաղորդուած են պատարագի ընթացքին՝ մաս առնելու չեն։

 

 

 

ՄԿՐՏԱՐԱՆ

 

Այս կը նշանակէ Եկեղեցւոյ աջակողմեան պահարանը֫ որովհետեւ անոր մէջ կը գտնուի աւազանը֫ հիւսիսային որմին առջեւ հաստատուն կերպով կանգնուած։

 

ՆՇԽԱՐ

 

Մասն ու նշխարը եկեղեցւոյ սպասաւորներու կողմէ կը պատրաստուին սպիտակ֫ մաքուր եւ անխմոր ալիւրով։ Նշխարը կ՛ըլլայ կլոր ու տափակ որ կը կրէ Յարուցեալ Քրիստոսի պատկերը֩մինչ մասը բարակ ու կլորակ է երկաթի վրայ եփուած։ Տնօրհնէքի եւ այլ առիթներու տրուած նշխաները քահանայէն օրհնուած են։

 

 Համաձայն հին բարեպաշտական սովորութեանց֫ հաւատացեալները նշխար մը կէ կրէին իրենց վրայ ապահով ճամբորդութեան համար֫ հիւանդութեան պարագային եւ մանաւանդ պահպանուելու համար սատանայական որոգայթներէ։

 

 

 

ՋՈՒՐ ՍՐՍԿԵԼ

 

Ջուրը բարեպաշտական կիրառութիւն է մեր եւ բոլոր քրիստոնեայ հաւատացեալներուն մօտ։ Վարդավառի տօնին հաւատացեալներ իրարու վրայ կը սրսկեն ջուրը֫ որպէս սթափեցնող եւ վերստին կենդանացնող նիւթ եւ միջոց Քրիստոսի իրաւ այլակերպման եւ Աստուած ըլլալուն։ Ոմանք կը նկատեն զայն ջրհեղեղի խորհըր դանիշ։

 

 

 

ՌԵՀԱՆ

 

Ռեհան գործածելու սովորութիւնը կը գտնենք Ս֩ Խաչուերացի տօնին խաչափայտը զարդարելու համար։ Ռեհանը֫ որպէս բոյս՝ ունի անուշահոտ բուրմունք եւ մշտադալարութիւն֫ ան հաւատացեալներուն սրտին խօսող բոյս է֫ որովհետեւ անոր մէջ տեսած են յատուկ խորհրդանիշ Քրիստոնէութեան յաւերժականութեան եւ բուրումնաւէտութիւնը՝ յաւիտենական կեանքին։

 

 Հաւատացեալներ Խաչվերացի տօնին եկեղեցիէն ստացած Ռեհանը տուն կը տանին եւ կը փորձեն տնկել զայն իրենց տան պարտէզին մէջ֫ որպէս եկեղեցւոյ օրհնութիւն իրենց տան եւ պարտէզին մշտադալարութեան համար։

 

ՍՊԱՍ

 

Որեւէ անօթ եւ զարդ՝ որ արարողական ծառայութեան կը գործածուի։ Որպէս սպաս կը դասուին ոչ միայն անօթներ այլ նաեւ Աւետարան եւ զգեստներ։ Սպաս կը կոչուի նաեւ պատարագի խորհուրդին համար պատրաստուած նշխարը։

 

ՏՆՕՐՀՆԷՔ

 

Գրիգոր Տաթեւացիին համաձայն֫ Ս֩ Ծննդեան եւ Ս֩ Յարութեան տօներուն կատարուող Տնօրհնէքը հաստատուած է Քրիստոսի կողմէ֫ երբ ան իր Յարութենէն ետք վերնատան մէջ երեւցաւ իր աշակերտներուն եւ օրհնեց զանոնք։

 

 Առաքելական շրջանին֫ աշակերտները իրենց տիրոջ օրինակով Ծննդեան եւ Յարութեան աւետիսները աւետելով՝ Քրիստոսի օրհնութիւնը կը փոխանցէին։ Ներկայիս֫ քահանաները կը կատարեն այդ պաշտօնը֫ հաւատացեալին տան մէջ օրհնելով ջուրը֫ հացը֫ աղը եւ տնեցիները։

 

ՁԻԹԵՆԻ ԵՒ ԱՐՄԱՒԻ ՏԵՐԵՒ

 

Ծաղկազարդին՝ ի յիշատակ Քրիստոսի յաղթական մուտքին Երուսաղէմ եւ ժողովուրդին դիմաւորումը Ձիթենիի ոստերով եւ արմաւի տերեւներով։ Պատարագի աւարտին եկեղեցւոյ մուտքին ժողովուրդին կը բաժնուի Ձիթենիի ոստեր եւ արմաւի տերեւ։ Սովորութիւն է նաեւ հաւատացեալներ ստացած տերեւները խաչաձեւ միա- ցընելէ ետք կը զետեղեն իրենց կուրծքին վրայ եւ այսպէս գոհունակ սրտով կը վե- րադառնան իրենց տուները փոքրիներուն լուսաճաճանչ մոմերով։

 

 

 

ՓԱՐՋ

 

Ձեռք լուալու համար ջուր մատուցուելու աման֫ որ կոնքին ընկերն է֫ նոյն նիւթէ եւ ճաշակով շինուած կ՛ըլլայ։ Եկեղեցւոյ մէջ միշտ մետաղեայ է։

 

ՔՇՈՑ

 

Մետաղեայ շրջանակի ձեւով է եզերքը տասներկու բոժոժներով զարդարուած մասը ամրացած կ՛ըլլայ փայտէ երկար ձողերու վրայ։ Պատարագի ընթացքին յատուկ եւ խորհրդաւոր պահերուն ձեռքի թեթեւ ցնցումներով բոժոժները կը շարժին ու կը հնչեն ծառայելով իբր նւագարան։ Ուրախութեան նուագարան դարձած ըլլալուն մեծ պահքի մէջ չգործածուիր։

 

 

Apy.a3

Asoragan /acovm ovnyxo. a3s pa-u gu n,anage a-an2in abro.5 [amovsnaxa/1 Myr ygy.yxien nyrs Apy.a3 gu go[ovin govsagr0n kahananyru1 Darpyrov;ivnu amovsnaxyal kahana3in yv apy.a3in mi]yv hydyvyaln e7 2y-natrov;yan 0ru5 yrygo3yan =amyrcov;yan un;axkin5 apy.an 3adovg ovqd gu gadare govsagr0n mnalov yv [amovsnanalov1 Ador ‘oqaren5 an gu qosdana3 ampo.]ov;yamp novirovil hocyvor /a-a3ov;yan1

Apel yv Ga3en

Traqden wdarovyle ydk Atamn ov Yvan ovnyxan yrgov orti1 My/in go[yxin Ga3en isg ‘okrin Apel1 Y.pa3rnyru irynx /no.nyrov hyd sgsan gryl 0rova3 haxu wasdagylov /anrov;ivnu7 Ga3enu gu zpa.over ho.acor/ov;yamp5 isg Apelu howiv er1

Ha3ragan dan me] hasdadova/ 0renki hama2a3n` ancam mu Ga3enu Asdov/o3 nover madovxanyx ir m,aga/ ho.i a-a]in pyrken` yraqa3riku5 isg Apelu zohapyryx ir h0din a-a]in /na/nyren1

Deru5 saga3n5 gu jan[nar anonx sirdyru7 cider5 or Apelu ir ca-novgnyren amynalavyru undryx5 min[ty- Ga3enu pyrki lavaco3n masu bahyx iryn1 A3s badaja-ow Asdova/ untovnyx Apeli zohapyrovl;inu yv dovav ir paryhajov;yan n,anu5 isg Ga3eni noverin An [na3yxav1 Yv Ga3enu naqan2en ov [arov;ynen m.ova/ sbannyx Apelin1 A,qarhi me] gadarova/ a-a]in sbannov;ivnn er a3t1

Asdova/ ani/yx martasbanin yv Ga3enu ir o.] gyanki un;axkin hancsdov;ivn yv abahowov;ivn [cdav1

 

A>AVNI

Gu go[ovi nayv A.avna2yv dov'5 ovr hantisavor araro.ov;yamp miv-onu gu trovi1 An gu qorhrtan,e Sovrp Hocin 8S7Hocin #isovsi mgrdov;yan adyn 3a3dnovyxav a.avnii gyrbarankow91 Miv-onu gu trovi A.avniin 'oru` or ba3man e ulla3 ar/a;e5 A.avnin /-ylow miv-onu gu /orii pyrnen1

A.avnin unthanrabes ar/a;e ,inova/ g\ulla3 isg wra3i zartaranknyru 2cova/ yn arovysdacydi jardarov;yan yv ja,agin1

A>AVNI :_XNYL

A.avni ;-xnylov =o.owrtagan soworov;ivnu gu ngadovi S7 Hocii yv qa.a.ov;yan qorhrtani,1 Artaryv zanazan ygy.yxagan araro.ov;yanx un;axkin yv avardin gu dysnynk a3t soworov;yan cor/a/ov;ivnu anor a3lazan n,anagov;yamp1 In[bes 0rinag` Miv-on0rhnekin` Soworov;ivn mu yvs gu cdnynk myr paryba,d havadaxyalnyrovn m0d5 norabsag amolnyrov bsagi araro.ov;yan avardin5 ygy.yxien tovrs yla/ bahovn5 a.avni gu ;-xnyn` i n,an ovraqov;yan5 qa.a.ov;yan5 yr]angov;yan yv Asdov/o3 0rhnov;yan ar=ananalovn qorhrtani,1 In[bes nayv prin2 yv ,akar gu ;a’yn zo3cin clovqnyrovn wra3 yv wart anonx odkyrovn a-]yv1 A.avni ;-xnyl yrgren yrgink5 qorhrtan,agan0ren norabsag zo3cin un/a3ovmn e Asdov/o3 irynx /no.nyrovn go.me1

A<DANAG

"a3de gam myda.e oryve my/ov;yamp gam 2yvow garasi mu Orovn wra3 momu gu trovi hasdadovn gam ,idag gynalov yv wa-ylov hamar7 clqavorapar gu cor/a/ovi sy.ani wra35 ovr soworapar gu cdnovin dasnyrgov my/gag a,danagnyr5 irynx 3armar momyrow1 Zar6 taranki ja,agu hydzhyde ,adxovxa/ e a,danagnyrov ;ivu isg a3=m garc mu ygy.yxinyrov me] momyru 'oqarinova/ yn moma2yv lo3syrow1

ADYAN

Ygy.yxagan imasdow gu n,anage ME}DY>1 Adyan ygy.yxvo3` gu n,anage ygy.yxvo3 me]dy.u1 Adyni =amacirk gu n,anage pymin me]dy. Crova/ =amacirk1 Adyni avydaran gu n,anage tasin me]dy. Gartalov cor/a/ova/ avydaran1

Papylonyan a,daraga,inov;ivn

No3i syrovntnyru5 ]rhy.y.en ydk pazmanalow5 asdijanapar sgsan aryvylken tebi Synaari yrgiru yr;al1 Asiga my/ har;awa3r er5 Dicris yv Y’rad cydyrov mi]yv1 Anonk gu q0sein meg lyzovow1

Kami syrovntnyru [ein mo-xa/ No3i ane/ku yv gu waqna3in irynx sba-naxo. sdrgov;ynen1 Ovsdi anonk a3l xy.yrov hyd oro,yxin ka.ak mu ga-ovxyl5 ovr bedk e ,inein min[yv yrgink hasno. a,darag mu1 Pa3x a3t nbadagu hajyli [er Asdov/o35 yv an [hantovr=yx a3tbisi ampardavanov;yan1 Asdova/ qa-nyx a3t martos lyzovnyru yv anonk tatryxan zirar hasgnale5 yv a,daragi hydaca3 ,inararov;ivnu anhnar tar2av1 Yv a3tbes5 Asdov/o3 gamkow5 [iraganaxav a3t qylahy. yv my/amid /raciru5 yv martig xrovyxan a,qarhi polor dara/knyru1 A3sbisow 3a-a]axan darpyr =o.owovrtnyr oronk gu q0sein darpyr lyzovnyrow1 A3t ka.aku go[ovyxav Papylon or gu n,anage qa-nagov;ivn1

 

Pazban

Pazbannyru zartarovn yv asy.nacor/ova/ gdornyr yn oronk kahanan gu gre ir yrgov ;yvyrovn wra31 Pazbannyru gu qorhrtan,yn a3n wahannyru oronk kahanan bidi ba,dbanyn [arin tem5 orbeszi an garo.ana3 srpov;yamp sbasavoryl Asdov/o31

A3s badja-av e or zcysdavorman =amanag5 kahanan5 ir ;yvin anxnylow yrgov pazbannyru5 g4use76

8 De\r5 z0rov;ivn dovr im 2y-kin91

 

PA+AG

#ajaq cor/a/ova/ e S7 Sgihi imasdow1 Pa=agu n,qarow ngarova/ S7Ha.ortov;yan imasd ovni1 #ajaq pa=agu srdi imasd g\a-ne5 orowhydyv ir me] gu barovnage Krisdosi arivnu 8cinin9 yv marminu 8haxu5 n,qaru91 Pa=agu gu qorhrtan,e nayv Krisdosi wyr]in un;riku yv qa[i wra3 zohacor/ovmu1

PANGAL

Ygy.yxvo3 ardakin t-nen myrs mda/ adyn5 dajarin my/ tov-u [caxa/5 anxkin meg gam yrgov go.myru` wran cox ov a-]yvu pax dy.yr ovr mom gu cdnovi5 mas ga-novi5 dy.ygov;ivn grna3 sdanal havadaxyalu5 yv nover grna3 unyl1 Pangalnyru mege avyli grnan ullal1 Pangalu g\ovnyna3 ir gamavor ba,d0nyanyru1

PO+O+

Bzdig5 cnta2yv zancagig mun e1 Myr ygy.yxvo3 me] po=o=u gu cor/a/ovi povrwa-i ,.;anyrovn wra3 yv k,oxin ,ovr]5 oronx ;ivu ivrakan[ivr sbasin hamar g\ulla3 dasnyrgov had5 gu qorhurtan,e #isovsi a,agyrdnyru oronk irynx karozi 2a3nu hun[yxovxin polor a,qarhin1

POVRWA_

Povrwa-u gisacovnt barovnag mun e5 or orbes gragaran gu qorhrtan,e havadaxyalnyrov sirdn ov hocin1 gragaran gabova/ e yryk ,.;anyrow oronk wyren irar miaxa/ yn gu qorhurtan,yn S7 yrrortov;ivn )1 <.;anyrovn wra3 gu cdnovin [orsagan po=o=nyr 8gu qorhrtan,yn dasnyrgov a-akyalnyru5 oronk irynx hun[y.ov;yamp Krisdosi wartabydov;ivnu dara/yxin a,qarhin91 Gragaranin wra3 qovngi avylxovmow ar2agova/ /ovqu havadaxyalnyrov a.0;knyru gu qorhrtan,e5 oronk yrgink gu par2ranan a- Asdva/1 Hin gdagarani hama2a3n havadaxyalnyrov a.a[ankn e Asdov/o35 or ir a.0;knyru untovni1

Cy.art

A3n nizagu` cy.artu5 orow zinovornyru qoxyxin qa[ova/ Krisdosi go.u5 havadaxyalnyru bahyxin srpov;yamp1 Hydaca3in sovrp :ateos a-akyalu za3n pyrav ha3ox a,qarh1 Sovrp Cy.arti mi]oxow Ha3asdani me] pazma;iv n,annyr gadarovyxan1 A3=m an gu cdnovi sovrp E]mia/ni Ma3r dajari ;ancaranin me]1

CAN@ANAG

A-akylagan ,r]anin noratar2 krisdonyanyr irynx in[kyru /aqylow covmaru gu novirein ygy.yxiin can2anagin5 ortycrylow hama3nagan abrylagyrbu1 Nyrga3is5 can2anagu ‘oqarina/ e ,ar=ovn bnagnyrov5 yrp badaraci un;axkin nyrganyren tram gu havakovi ygy.yxvo3 gariknyru hocalov1

Co.co;a

Co.co;an a3n wa3rn e ovr qa[ovyxav Krisdos1 A3t 0ryrovn5 an gu cdnover Yrovsa.emi sahmannyren tovrs5 tebi Hivsis Aryvmovdk ov.ova/ par2ovnku1 A3=m5 Co.co;an gu cdnovi Yrovsa.emi ka.aki sahmannyren nyrs5 Sovrp #arov;ivn dajaren nyrs5 yv hon ga-ovxova/ e 3adovg qoran mu1 Co.co;an amen krisdonya3i hamar siryli yv yrgrbacyli wa3r mun e orowhydyv hon qa[ovyxav Krisdos ov ir mahovamp ;o.ov;ivn yv ‘rgov;ivn yv 3avyr=agan gyank barcyvyx hama3n martgov;yan1

S7Tavi; An3a.;

Ha3 my/ imasdaser5 or /nyr e Hark cavari Nyrkin avanin me]1 An S7 Mysrob Ma,doxi a,agyrdnyren er` ;arcmani[nyrov wyr]in tasen1 Ovsanyr e A.yksantrio3 me]` sdanalow hyllynisdagan gr;ov;ivn yv #o3nyrov m0d my/ h-[ag wa3yla/ e1 Anor my/ar=ek cragan =a-ancov;ivnu5 3adgabes 8Sahmank imasdasirov;yan9 yrgu5 oro,i[ tyr ovnyxyr e ha3 mi]nataryan ‘iliso’a3agan cidov;yan gazmavorman me]` ,ovr] meg hazaramyag ullalow pazma;iv mygno.agan a,qadov;ivnnyrov a-arga31 Usd avantov;yan5 S7 Tavi; An3a.;u Ygy.yxvo3 hamar sdy./yr e nayv pazma;iv yrcyr1

 

Tas

Tas gu go[ovi ygy.yxien nyrs cdnovo. a3n pa=inu or gu cdnovi qoranin a-]yv5 ange meg 3arg xa/ saga3n ygy.yxvo3 unthanovr srahen meg ka3l par2r ov unthanrabes xangabadow mu ange pa=nova/1

Tasen nyrs gu gynan tbirnyru5 oronk gu masnagxin ygy.yxagan araro.ov;ivnnyrovn5 gu go[ovin 8tbrax tas91

Calow havadaxyal =o.owovrtin5 anonk mia3n ha.ortov;ivn sdanalov hamar grnan tasi sahmannyren nyrs anxnil1 Avantov;yan hama2a3n5gu bahan]ovi ginyren or yrp tas par2ranan irynx clovqnyru k0.yrow /a/gyn1

Ytym

Ytym gu n,anage hy,dov;ivn5 yranov;ivn5 traqd5 pariki bardez1 Usd ygy.yxagan hasgaxo.ov;yan5 ytymi me] abra/ yn Asdov/o3 sdy./a/ a-a]in eagnyru5 Atamn ov Yvan5 min[yv or anonk my.an[yn ov tovrs trovin traqden1

Usd avantov;yan5 ytymen tovrs gov ca3 cyd mu bardezu ]rylov hamar5 aba gu pa=novi [ors masyrov76

"ison5 Cyhon5 Dicris5 Y’rad1 Usd ygy.yxvo3 havadamkin5 a3s [ors cydyru irynx garcin gu qorhrtan,yn [ors a-akinov;ivnnyr oronxmow 0=dova/ er martu ir sdy./man bahovn1

Ytym pa-en /acovm g4a-nyn a3l pa-yr in[bes 8Ytymagan95 8Ytymadovng95 8Ytymahivn95 8Ytymapovq91

YRGRBACOV:IVN

Ygy.yxagan polor araro.ov;yanx un;axkin 3ajaq gu hantibink 8Asdov/o3 yrgrbacysxovk9 ;ylatrankin1 Havadaxyal =o.owovrtu yv ygy.yxagan tasu g4yrgrbacyn Asdov/o3 yrgiv.a/ov;yamp yv havadkow1 A3s paryba,dagan soworov;ivnu hnavant soworov;ivn e yv gu paxa3a3de havadaxyalin qor havadku5 3arcanku yv qonarhov;ivnu hanteb ir Arar[in Yrgrbacov;inr yv /nratrovmu paxa3a3dovmn e havaadaxyalin yrgiv.a/ov;yan5 hyzov;yan yv hnazantov;yan ir Arari[in gamkin1

Zanc    Ivrakan[ivr ygy.yxi 0=dova/ e zancagadovnow mu orovn me] gu .0.an]yn zancyr5 havadaxyalnyru hravirylov hamar tebi ygy.yxi gam =am1 Tebi =am gan[ylov a3s imasdin hama2a3n5 a3n an2u or ygy.yxvo3 zancyru gu hn[yxne gu go[ovi 8=amgo[91 Ygy.yxvo3 zancyrov .0.an]u gu qorhrtan,e yrgov yryvo3;nyr76 Naq yv a-a] Asdov/o3 ‘a-ku aba ahy. Tadasdani 0rovan aztyxig yv zcov,axno. 2a3nu1

Emmanovel 8 Aha go3su bidi 3.ana3 yv orti mu gu /ni5 yv za3n bidi go[yn Emmanovel91 A3s pa-yrow gu q0si Ysa3i Marcaren agnargylow Krisdosi5 ipryv calik Mysian1 emmanovel pa-u gu n,anage 8Asdova/ myz hyd91

Un;yrxova/k    Un;yrxova/knyru Sovrp Cirken a-nova/ hadova/nyr yn5 oronk usd ygy.yxvo3 hasdada/ d0naxo3xin gu gartaxovin amen 0r ygy.yxien nyrs1

Usd araro.ov;yan pno3;in5 =amyrcov;ivn gam badarac5 un;yrxova/knyru gu gartan tbiru5 sargavacu gam kahanan1

Ivrakan[ivr un;yrxova/ki gu 3a]orte hamabadasqan sa.mos yv ,aragan1

 

:ym ;ym gu go[ovi dara/a,r]an mu ovr gu pnagin no3n ygy.yxvo3 badgano. Havadaxyalnyru1 :ym mu ir garcin gu pa=novi /ovqyrov1 Ivrakan[ivr ;ym ovni ir hocyvor howivu gam ybisgobosu1 

Mon;reali Sovrp #agop ygy.yxin gu badgani Giligio3 Ga;o.igosov;yan Canada3i Ha3ox ;ymin1

:l’adov;ivn Dya-n gu n,anage Krisdosi ;l’adov;yan 0ru or usd hreagan 0renkin gu gadarovi /nntyan *rt 0ru1 D0naxo3xu asdova/a3a3dnov;yan *rt 0ru5 a3sinkn #ovnovar 13 gu 3i,e5 saga3n ,aragannyrov yv yrcyrov me] pnav a3t 3i,adagov;ivnu [ga31 )raxo3xnyru gar/ys qovsa’il ovzylow ;l’adov;yan 3i,adagov;ynen mia2a3nov;yamp 8d0n anovanago[ov;yan9 gu cryn1

+amacirku ygy.yxagan asdova/aba,dov;yan me] amynahin yv amyna,ad cor/a/ovo. /isagan =o.owa/ovnyren e1 Anor me] gu cdnynk =amyrcov;yan crov;ivnyru5 ma.;anknyr5 karoznyr5 a.0;knyr5 un;yrxova/nyr5 yrcyr yv ,aragannyr1 +amacrki hnaco3n anovnu myzi hasyr e Wartan Mamigonyani tsdyr` Srpovhi <ov,anigi warki mi]oxow1 Myr =amacrki a-a]in garcavoro.nyru y.yr yn S7 Sahag Bar;yvu yv S7 Mysrob Ma,doxu1 Taryrov un;axkin an joqaxovyr e darpyr hy.inagnyrov` S7 #owhannes Mantagovnii5 #owhannes Sargavaci5 S7 Cricor Narygaxii5 S7 Nyrses <norhalii yv a3lox go.me1

+AMADOVN

A3s anovnu grgnagi imasd ovni1 A-a]in imasdow ygy.yxvo3 cavi;n e ovr =amyrcov;ivn gadarylov soworov;ivn ga31 Avyli soworapar gu n,anage a3n ,enkyru oronk ygy.yxvo3 pagin me] gu cdnovin5 yv ovr karozi[nyru5 kahananyru yv a3l ba,d0nyanyr irynx synyagnyru ovnin1 A3s a-ovmow gu n,anagyn =amovn dovnyru5 a3sinkn a3n pnagov;ivnnyru oronk ygy.yxvo3 3aragix yn1  

+AMOVX

Badaraci[ ygy.yxaganin hamar havakova/ niv;agan 0=antagov;ivnn e =amovxu5 orbeszi kahanan ir /a/ovg a.0;knyrovn me] 3i,e havadaxyalnyru ov anonx nn]yxyalnyru1

 

Imasdov;ivn

Polor martig g4ovzyn imasdovn ullal5 a3sinkn` ovnynal mdki a3nbisi garo.ov;ivn yv a3nkan cidyliknyr5 or yrpyk [sqalin1 <ad hin imasdasernyr5 ovsovmnasirylow yrgiru yv anor arara/nyru5 yrginku yv anor lovsadovnyru5a3tbes a\l [havadaxin yv [jan[xan Asdova/ yv 3imar go3syrov bes [mdan arka3ov;ivn1 O|w e a-avyl imasdovn y;e o[ an5 or mi,d zAsdova/ gu ‘nd-e yv gu 2cdi amen in[i me] hajyli ullal Anor yv ta-nal Anor pnagaranu1 So.omon imasdovn A-agax 1.7 in me] gu cre 8Imasdov;yan sgizpu Diro]u waqn e91

Isra3elpa-u ypra3yren lyzovow gu n,anage 8Asdov/o3 hyd g-ovo.91 A3s anovnu drovyxav a-a]in ancam #agop nahabydin or g-ovyxav Asdov/o3 hry,dagin tem5 bahan]ylow ange or an 0rhne zink1 #agopi nmano.ov;yamp5 Isra3el anovnin dag jan[xovyxan anor 3a]orto. syrovntnyru1

Lan]aqa[u govr/ken gaqovylov qa[ mun e ipr ,kan,an gam badovo3 n,an ,norhova/ ygy.yxagannyrov1 Yrgov dysag lan]aqa[ ga35 kahana3agan or barz osgyzo/ qa[ mun e m0d 10 sm yv wartabydaganu or ki[ mu avyli my/ qa[ mun e orovn me] qa[ylov;yan ngaren badgyr mu ga3 yv nyrkyven bzdig zart mu gaqova/ e1 Lan]aqa[u gu cor/a/ovi amen hantisavor yv ba,d0nagan baracanyrov me] ;e ygy.yxinyrov me] yv ;e ygy.yxinyre tovrs1

QA{WA_

My/ qa[ mun e 2o.i wra3 par2raxa/5 or g\a-a]norte ;a'0ru yrgov go.myru yrgov gyronnyrow 1 Qa[yru g\ullan ar/a; gam a3l myda.e5 pa3x tivragir ullalov hamar 'a3de al g\ullan gam gyrbasi wra3 asy.nacor/ova/1

QNGARGOV:IVN

Qovngu sgizpen ba,damovnki yv asdova/ba,dov;yan y.anagnyren min y.a/ e yv ovner un/a3man 3adovg un/a3aran 8zohasy.an9 yv /isagadarman 3adovg gyrb yv y.anag1 Naqabes hin gdagarani ba,damovnka3in badmov;yan me]5 qovngu g4un/a3over mi mia3n kahananyrovn go.me1

 Qovngu y.av nayv Krisdoneov;yan asdova/ba,dov;yan araro.agan yv /isagan y.anagnyren min1 Qovngu nayv y.av mocyrovn noernyren min #isovsin5 orbes qorhrtani, anor kahana3abydov;yan1

 Qovngu qorhrtani, e ano,ahod yv povrovmnaved gyankin1 Anov,ahod qovngin hodu 3i,yxovmn e krisdonyanyrovn` ;e irynx gyanku bedk e ulla3  povrovmnaved yv asdova/ahajo3 gyank5 orowhydyv krisdonyanyr Krisdosi povrovmnaved anov,ahodn yn Asdov/o31

 Qngargyl gam qovng /qylu ygy.yxagan araro.ov;yan mas gazmo. /es mu ullalow5 havadaxyalin paryba,dagan siuyli soworov;ivnnyren min e1 Havadaxyalu qovng gu /qe nayv ir dan me] yv cor/ady.ien nyrs5 hy-ov bahylov ir cor/ady.in yv dovnu amen dysagi [ar a[ke yv sadana3agan ’or2anke yv [arike1

 Qoungi cor/a/ov;ivnu yrgov nbadag ovni76

a6 Anov,ahodov;ivn povryl wa3rin yv srpawa3rin me]1

p6 Qovngi nman havadaxyalnyrovn a.0;knyrn ov a.a[anknyru par2ranan a- Asdoa/ a.yrsagan5 ano,5 ]yrm yv ov.i. wyrylkow5 in[bes g4use Sa.mosyrcovn76 8Ov.i. y.ixi a.0;k im5 orbes qovng a-a]i ko Der91

A.0;k par2raxnylov nbadagow qovng gu /qovi nn]yxyalnyron ,irimin a-]yv1

GARAC

Odnlova3i araro.ov;yan avardin5 ygy.yxaser dignanx 3an2naqovmpin go.me badrasdova/ 3adovg dobragnyrovn me] zydy.ova/ garacnyru5 gu pa=novin havadaxyalnyrovn5 i 3i,adag bo-nig gno] ksa/ iv.in5 orow 0/yx #isovsi odkyru Simon porodi dan me]1

 Havadaxyalnyr irynx hyd dovn gu danin 0rhnova/ garacu yv anow gu ksyn irynx harazadnyrovn ov dnyxinyrovn jagadnyru5 orbes p=,gov;yan yv makrov;yan ty. yv tarmani[ niv; ov z0rov;ivn yga/ "rg[in go.me1

GYRON

Avydaran gartalov gam hantesnyrov adyn tbir d.ox pu-na/ momyru gu go[ovin gyron1 Nyrga3is gyronnyru 'a3de gu ,inovin yv mia3n wran momyr gu tnyn1 Gyronnyru gu cor/a/ovin nayv ;a'0rnyrov un;axkin1

GONK

Lovaxovylov hamar cor/a/ova/ aman or lovaxovo.in 2y-kin nyrkyv gu p-novi5 orbeszi 'ar]en ;a'ova/ ]ovrn untovni1 Gonku badaraci araro.ov;yan me] gu cor/a/ovi yv soworov;yan hamymad myda.e g\ulla3 8ar/a; gam b.in291

MAS

Ygy.yxvo3 me] mas pa=nylu hnavant soworov;ivn e1 Mas gu n,anage 0rhnova/ parag pa.ar] haxi gdor5 or badaraci avardin gu pa=novi havadaxyal =o.owovrtin bahylov hamar naqnagan ygy.yxvo3 siro3 ja,i 3i,adagu1 havadaxyalnyr masu gu sdanan irynx a] 2y-ki yrysin wra3 yv hampovryle ydk pyranin gu tnyn1 Masu qorhrtani, e 8‘,rank S7 Sy.ani 0rhnov;ivnnyren9 anor hamar mas pa,qo.u g\use 8 sa y.ixi kyz mas yv pa=in i S7 Badaracs95 isg sdaxo.u gu badasqane 8pa=in im y.ixi i Der 3avidyan91 Anonk or ha.ortova/ yn badaraci un;axkin` mas a-nylov [yn1

 

MGRDARAN

A3s gu n,anage Ygy.yxvo3 a]ago.myan baharanu5 orowhydyv anor me] gu cdnovi avazanu5 hivsisa3in ormin a-]yv hasdadovn gyrbow gancnova/1

N<QAR

Masn ov n,qaru ygy.yxvo3 sbasavornyrov go.me gu badrasdovin sbidag5 makovr yv anqmor alivrow1 N,qaru g4ulla3 glor ov da’ag or gu gre #arovxyal Krisdosi badgyru7min[ masu parag ov glorag e yrga;i wra3 y’ova/1 Dn0rhneki yv a3l a-i;nyrov drova/ n,qanyru kahana3en 0rhnova/ yn1

 Hama2a3n hin paryba,dagan soworov;yanx5 havadaxyalnyru n,qar mu ge grein irynx wra3 abahow jamportov;yan hamar5 hivantov;yan baraca3in yv manavant bahbanovylov hamar sadana3agan oroca3;nyre1

 

}OVR SRSGYL

}ovru paryba,dagan gira-ov;ivn e myr yv polor krisdonya3 havadaxyalnyrovn m0d1 Wartawa-i d0nin havadaxyalnyr irarov wra3 gu srsgyn ]ovru5 orbes s;a’yxno. yv wyrsdin gyntanaxno. niv; yv mi]ox Krisdosi irav a3lagyrbman yv Asdova/ ullalovn1 Omank gu ngadyn za3n ]rhy.y.i qorhur tani,1

 

_YHAN

_yhan cor/a/ylov soworov;ivnu gu cdnynk S7 Qa[ovyraxi d0nin qa[a’a3du zartarylov hamar1 _yhanu5 orbes po3s` ovni anov,ahod povrmovnk yv m,datalarov;ivn5 an havadaxyalnyrovn srdin q0so. po3s e5 orowhydyv anor me] dysa/ yn 3adovg qorhrtani, Krisdoneov;yan 3avyr=aganov;yan yv povrovmnavedov;ivnu` 3avidynagan gyankin1

 Havadaxyalnyr Qa[wyraxi d0nin ygy.yxien sdaxa/ _yhanu dovn gu danin yv gu ‘or2yn dngyl za3n irynx dan bardezin me]5 orbes ygy.yxvo3 0rhnov;ivn irynx dan yv bardezin m,datalarov;yan hamar1

SBAS

Oryve an0; yv zart` or araro.agan /a-a3ov;yan gu cor/a/ovi1 Orbes sbas gu tasovin o[ mia3n an0;nyr a3l nayv Avydaran yv zcysdnyr1 Sbas gu go[ovi nayv badaraci qorhovrtin hamar badrasdova/ n,qaru1

DN)RHNEK

Cricor Da;yvaxiin hama2a3n5 S7 ?nntyan yv S7 #arov;yan d0nyrovn gadarovo. Dn0rhneku hasdadova/ e Krisdosi go.me5 yrp an ir #arov;ynen ydk wyrnadan me] yryvxav ir a,agyrdnyrovn yv 0rhnyx zanonk1

 A-akylagan ,r]anin5 a,agyrdnyru irynx diro] 0rinagow ?nntyan yv #arov;yan avydisnyru avydylow` Krisdosi 0rhnov;ivnu gu ‘oqanxein1 Nyrga3is5 kahananyru gu gadaryn a3t ba,d0nu5 havadaxyalin dan me] 0rhnylow ]ovru5 haxu5 a.u yv dnyxinyru1

@I:YNI YV ARMAVI DYRYV

?a.gazartin` i 3i,adag Krisdosi 3a.;agan movdkin Yrovsa.em yv =o.owovrtin timavorovmu @i;ynii osdyrow yv armavi dyryvnyrow1 Badaraci avardin ygy.yxvo3 movdkin =o.owovrtin gu pa=novi @i;ynii osdyr yv armavi dyryv1 Soworov;ivn e nayv havadaxyalnyr sdaxa/ dyryvnyru qa[a2yv mia6 xunyle ydk gu zydy.yn irynx govr/kin wra3 yv a3sbes cohovnag srdow gu wy6 rata-nan irynx dovnyru ‘okrinyrovn lovsajajan[ momyrow1

 

"AR}

@y-k lovalov hamar ]ovr madovxovylov aman5 or gonkin ungyrn e5 no3n niv;e yv ja,agow ,inova/ g\ulla31 Ygy.yxvo3 me] mi,d myda.ya3 e1

K<OX

Myda.ya3 ,r]anagi 2yvow e yzyrku dasnyrgov po=o=nyrow zartarova/ masu amraxa/ g\ulla3 'a3de yrgar 2o.yrov wra31 Badaraci un;axkin 3adovg yv qorhrtavor bahyrovn 2y-ki ;y;yv xnxovmnyrow po=o=nyru gu ,ar=in ov gu hn[yn /a-a3ylow ipr nvacaran1 Ovraqov;yan novacaran tar2a/ ullalovn my/ bahki me] [cor/a/ovir1